Ha­mi­le­li­ğin yirmi be­şin­ci haf­ta­sın­dan bi­rin­ci doğum gü­nü­ne kadar ço­cu­ğun beyni, özel­lik­le sağ yarım küre olmak üzere hızlı bir bü­yü­me ve ge­li­şim için­de­dir. Bu da duy­gu­la­nım­sal ifade, ken­di­ni ya­tış­tır­ma ve dü­zen­le­me be­ce­ri­siy­le il­gi­li­dir. Aynı za­man­da bebek temel bakım veren ile duy­gu­sal bir ile­ti­şim için­de­dir. Özel­lik­le ken­di­ni dü­zen­le­me be­ce­ri­si­nin ge­li­şi­mi­ni et­ki­le­ye­cek olan bağ­lan­ma iliş­ki­si ge­liş­mek­te­dir. Bu ikisi bir­bi­riy­le senk­ro­ni­ze şe­kil­de ol­mak­ta­dır; bağ­lan­ma iliş­ki­si be­be­ğin ken­di­ni dü­zen­le­me be­ce­ri­si­nin te­me­li­ni oluş­tu­rur ve bu be­ce­ri de bağ­lan­ma iliş­ki­si­ni güç­len­di­rir. Bebek ya­şa­ma an­ne­si ta­ra­fın­dan sağ­la­nan dış­sal bir dü­zen­le­me ile baş­lar. Bebek, an­ne­nin ken­di­ni be­be­ğin duy­gu­la­rı­na uyum­lan­dır­ma ve onun de­ne­yim­le­ri­ni dü­zen­le­ye­bil­me ka­pa­si­te­si­ne ba­ğım­lı­dır (Si­e­gel,2001).

Bağ­lan­ma iliş­ki­si­ni ve ken­di­ni dü­zen­le­me be­ce­ri­si­nin ge­liş­me­si bir­bi­riy­le çok ya­kın­dan iliş­ki­li­dir. Allan Scho­re (2000), bağ­lan­ma­yı ‘duy­gu­nun ikili re­gü­las­yo­nu’ şek­lin­de ta­nım­lar. Çocuk bü­yü­yüp ge­liş­tik­çe, de­ne­yim­le­ri­ni iç­sel­leş­ti­rir ve duy­gu­sal uya­ran­la­ra karşı tep­ki­le­ri­ni dü­zen­le­me be­ce­ri­si gi­de­rek artar.

Duygu re­gü­las­yo­nu ne demek biraz bu kav­ram­la­rı aça­lım. Re­gü­le ke­li­me­si dü­zen­le­me, ayar­la­ma an­la­mı­na gelir. Duygu re­gü­las­yo­nu kendi ken­di­mi­ze “dur, sakin ol” de­me­mi­zi sağ­la­yan içsel ko­nuş­ma­mız ve buna bağlı ola­rak dav­ra­nış­la­rı­mız­dır. Bu se­bep­le bakım ve­re­nin özel­lik­le do­ğum­dan ilk ço­cuk­luk yıl­la­rı­na kadar ço­cu­ğa karşı gös­ter­di­ği tep­ki­le­ri, dav­ra­nış­la­rı, şef­kat duy­gu­su, sa­kin­li­ği re­gü­las­yon be­ce­ri­si ka­zan­ma­sı açı­sın­dan ol­duk­ça önem­li­dir. Re­gü­las­yon be­ce­ri­si­nin erken yaşta ka­za­nıl­ma­sı, iler­de ço­cu­ğun ken­di­ni nasıl sa­kin­leş­ti­re­ce­ği­ni bil­me­sin­de önem­li rol oynar.

Ço­cuk­lar­da dav­ra­nış prob­lem­le­ri varsa öze­lik­le sal­dır­gan ya da aşırı çe­kin­gen dav­ra­nış ser­gi­li­yor­sa bu­ra­da gi­de­ril­me­si ge­re­ken durum dav­ra­nış değil dav­ra­nı­şın al­tın­da yatan ih­ti­yaç­tır. Çocuk ih­ti­yaç­la­rı­nı tek ba­şı­na gi­de­re­me­ye­ce­ği için bakım ve­re­nin des­te­ğiy­le bu kar­şı­lan­ma­lı­dır. Bazı ço­cuk­lar belli du­rum­la­ra karşı ol­duk­ça du­yar­lı­dır­lar ve bek­le­nen­den daha fazla tepki ve­re­bi­lir­ler. Böyle du­rum­lar­da öfke nö­bet­le­ri, ağ­la­ma kriz­le­ri, vurma dav­ra­nış­la­rı ve karşı gelme gibi tep­ki­ler gös­te­re­bi­lir­ler. Bu tarz du­rum­lar­la kar­şı­la­şan ebe­veyn­le­rin, ço­cuk­la­rın duy­gu­la­rı­nı dü­zen­le­me­le­ri ve ço­cuk­la­rı­nın bu be­ce­ri­yi ka­za­na­bil­me­le­ri için sa­kin­leş­tir­me­li ve şef­kat gös­te­ril­me­li­dir. Bazı ço­cuk­lar da çev­re­ye karşı il­gi­siz ve du­yar­sız ola­bi­lir­ler. Bu gibi du­rum­lar­da ise bakım ve­ren­le­rin iliş­ki kurup, on­lar­la sü­rek­li et­ki­le­şim için­de ol­ma­la­rı ol­duk­ça önem­li­dir.

Ço­cu­ğun duy­gu­la­rı­nı dü­zen­le­yip bu be­ce­ri­yi ka­za­na­bil­me­si için bir­ta­kım öne­ri­ler..

*Fi­zik­sel te­ma­sı­nı­zı ar­tı­rıp daha çok sa­rı­la­bi­lir­si­niz.

*Gece ya­tar­ken hafif bir müzik eş­li­ğin­de krem sürüp masaj ya­pa­bi­lir­si­niz.

*Kriz du­rum­la­rın­da duygu çı­kı­şı­na izin verip ona sa­rı­la­rak sa­kin­leş­me­si­ni bek­le­ye­bi­lir­si­niz. Ör­ne­ğin “bu durum seni üzmüş ol­ma­lı” ya da “bu olaya çok kız­dın” bu gibi duy­gu­la­rı ço­cu­ğu­nu­za yan­sı­tın ve onun da duy­gu­la­rı­nı ak­tar­ma­sı için fır­sat verin.

*Bir­lik­te bir sahil ke­na­rı­na ya da or­ma­na gidip yü­rü­me­si­ni, koş­ma­sı­nı ya da zıp­la­ma­sı­nı sağ­la­ya­rak duy­gu­la­rı­nın dü­zen­le­me­si­ne yar­dım­cı ola­bi­lir­si­niz.

WhatsApp'ta Paylaş