Öğ­ren­ci­le­rin bi­rey­sel fark­lı­lık­la­rı­nı oluş­tu­ran ve öğ­ren­me per­for­mans­la­rı­nı et­ki­le­yen olum­lu ya da olum­suz de­ğiş­ken­le­rin ta­nım­lan­ma­sı ve on­la­ra yö­ne­lik bü­tün­sel bir mü­da­ha­le prog­ra­mı­nın ha­zır­la­na­rak oluş­tu­ru­lan ça­lış­ma ve et­kin­lik ör­nek­le­ri ile; üstün ye­te­nek­li, zi­hin­sel en­gel­li, özel öğ­ren­me güç­lü­ğü, trav­ma­tik beyin ha­sa­rı ve ciddi duy­gu­sal güç­lük­le­ri olan ço­cuk­lar­la bi­rey­sel da­nış­man­lık ça­lış­ma­la­rı ya­pı­la­rak uy­gu­lan­mak­ta­dır.

Bu prog­ram;

• Temel aka­de­mik be­ce­ri­ler­le sı­nır­lı olan ne bir okuma prog­ra­mı (re­a­ding or dysle­xia prog­ram), ne bir yazma prog­ra­mı (wri­ting or disg­ra­fia prog­ram) ne de bir ma­te­ma­tik (math or dyscal­cu­lia prog­ram) prog­ra­mı­dır. Bu prog­ram bu temel aka­de­mik be­ce­ri­le­rin bi­liş­sel işlev alt ya­pı­sı­nı des­tek­le­me­yi amaç­la­yan bir “Bi­liş­sel Mü­da­ha­le Prog­ra­mı­dır.”

• En pra­tik bil­gi­nin en te­o­rik bil­giy­le, en te­o­rik bil­gi­nin de en pra­tik bil­giy­le te­mel­len­di­ri­le­bil­di­ği ger­çe­ğin­den ha­re­ket­le; sa­de­ce et­kin­lik­ler­le sı­nır­lı değil, tek­nik uy­gu­la­ma­lar­la be­ce­ri ka­zan­dır­ma­yı he­def­le­yen nö­rop­si­ko­lo­jik te­mel­li bir te­o­ri­nin tüm alan­la­rı­nı (PASS) temel alan ve son de­re­ce zen­gin bir prog­ram­dır.

• PASS te­o­ri­si­nin sı­nır­lı bi­liş­sel işlem alan­la­rı ile değil bey­nin bü­tün­cül (ho­lis­tic) iş­lev­sel ya­pı­sı ge­re­ği tüm bi­liş­sel işlem alan­la­rı­na yö­ne­lik ge­liş­ti­ril­miş ve bi­liş­sel iş­lev­ler­le ay­rın­tı­lan­dı­rıl­mış bü­tün­cül ve sar­mal bir prog­ram­dır.

• Öğ­ren­me­nin par­mak izi kadar özel bir olgu ol­du­ğu­nun kabul edil­di­ği bi­lim­sel ger­çe­ğin­den ha­re­ket­le öğ­ren­me prob­lem­le­ri­nin de bi­re­ye özgü fark­lı­la­şa­bil­di­ği kabul edil­mek­te­dir. Bu ne­den­le; CAS ve ben­ze­ri bi­liş­sel de­ğer­len­dir­me uy­gu­la­ma­sı son­ra­sın­da bi­rey­sel iş­lev­le­re göre ya­pı­lan­dı­rıl­mış ve uz­man­la­ra ki­şi­ye özgü prog­ram­la­ma be­ce­ri­si veren bir prog­ram­dır.

• Öğ­ren­me prob­lem­le­rin­de, aka­de­mik içe­rik­li bil­gi­nin de­po­lan­dı­ğı özel ders gibi edil­gen öğ­ren­me or­ta­mı değil, da­nı­şa­nın öğ­ren­me alt ya­pı­sı­nı oluş­tu­ran öğ­ren­me per­for­man­sı­nı des­tek­le­me ça­lış­ma­la­rı içe­ren bir prog­ram­dır,

• Ki­şi­nin sahip ol­du­ğu bi­liş­sel işlem po­tan­si­ye­li ile or­ta­ya koy­du­ğu bi­liş­sel işlem per­for­man­sı ara­sın­da­ki fark­lı­lık­la­rı or­ta­dan kal­dır­ma­yı ger­çek­çi ola­rak he­def­le­yen ve bu doğ­rul­tu­da ki­şi­ye özel ya­pı­lan­dı­ran bir prog­ram­dır,

• PASS Te­o­ri­si ve CAS’in Tür­ki­ye ça­lış­ma­la­rı­nı yü­rü­ten ve aka­de­mis­yen­ler­den olu­şan bir eki­bin ha­zır­la­dı­ğı tek özgün prog­ram­dır.

Bir sı­nıf­ta hem üstün hem nor­mal zi­hin­sel per­for­man­sa sahip hem de öğ­ren­me prob­le­mi ya­şa­yan öğ­ren­ci ola­bil­mek­te ve her bir fark­lı alt grup­ta­ki öğ­ren­ci­ler­de bi­liş­sel iş­lem­ler açı­sın­dan öğ­ren­me­yi güç­leş­ti­ren bir neden ola­rak bi­liş­sel işlem alan­la­rı ara­sın­da eş­gü­düm­süz­lü­ğe rast­la­na­bil­mek­te­dir. Bu ne­den­le öğ­ren­me ve öğ­ren­me so­run­la­rı için bi­liş­sel içe­rik­li bir des­tek prog­ra­mı oluş­tu­ru­lur­ken ta­nı­lar­dan çok bi­liş­sel işlem per­for­mans­la­rın­dan ve bi­liş­sel iş­lem­le­rin kendi için­de­ki tu­tar­lı­lı­ğın­dan yola çık­mak daha doğru ola­cak­tır. Bu da bü­tün­cül yak­la­şım ile ge­liş­ti­ril­miş bir mü­da­ha­le prog­ra­mı ile müm­kün ola­cak­tır.

PASS te­o­ri­siy­le te­mel­len­di­ri­len PREP bi­rey­le­rin ardıl ve eş za­man­lı bi­liş­sel stra­te­ji­le­ri­ni ge­liş­tir­me­yi he­def­le­mek­le bir­lik­te, bi­re­yin dik­ka­ti­ni is­tem­li ve se­çi­ci bir şe­kil­de gö­re­ve veya bil­gi­ye ulaş­ma­ya odak­la­ya­bil­me­si­ni ge­liş­tir­me­yi de he­def­le­mek­te­dir. Gö­rev­ler sı­ra­sın­da ise bi­re­yin ge­liş­tir­di­ği stra­te­ji­le­ri ve yön­tem­le­ri iç­sel­leş­tir­me­si bek­len­mek­te­dir. Doğ­ru­dan öğ­re­tim prog­ram­la­rı­nın ak­si­ne PREP, spe­si­fik yön­tem­le­ri­ni öğ­ret­mek­ten ka­çı­nır. Bunun ye­ri­ne bi­re­yin kendi stra­te­ji­si­ni oluş­tur­ma­sı­nı, bunu sözel ola­rak ifade et­me­si­ni ve iç­sel­leş­tir­me­si­ni teş­vik eder.

At­ten­ti­o­ner ile Dik­ka­ti­mi Top­lu­yo­rum Prog­ra­mı, 7-14 yaş ço­cuk­la­rın dik­kat ve il­gi­li tüm yü­rü­tü­cü iş­lev­le­ri­ni et­ki­li bir bi­çim­de iyi­leş­ti­ren bir grup eği­tim prog­ra­mı­dır. Hem uy­gu­la­yı­cı­lar hem de da­nı­şan­lar ta­ra­fın­dan eğ­len­ce­li bi­çim­de, ço­cuk­luk ça­ğı­na uygun ola­rak ele­ment­ler­le des­tek­len­miş­tir. Bu prog­ram, Al­man­ya Bre­men Üni­ver­si­te­si’nde Nö­rop­si­ko­lo­jik ta­ban­lı bir prog­ram ola­rak ge­liş­ti­ril­miş­tir.

Prog­ram 2 te­me­le da­yan­mak­ta­dır:

1) Öğ­ren­me Psi­ko­lo­ji­si,
2) Nö­rop­si­ko­lo­jik te­mel­ler.

At­ten­ti­o­ner ile Dik­ka­ti­mi Top­lu­yo­rum prog­ra­mın­da, ana ka­rak­ter Tay­fun adlı bir ej­der­ha­dır. Tay­fun, ba­ba­sı gibi alev çı­ka­rıp, mumu ya­ka­bil­me­yi çok is­te­mek­te­dir ve gö­rev­le­rin hep­si­ni ba­şa­ra­bi­lir­se mumu ya­ka­bi­le­cek­tir. Dik­ka­ti­mi Top­lu­yo­rum’un bütün otu­rum­la­rın­da, ko­lay­dan zora doğru uya­ran­lar, şif­re­ler ve et­kin­lik­ler­le ço­cu­ğun SEÇİCİ DİKKAT, BÖ­LÜN­MÜŞ DİKKAT, ODAK­LAN­MA ve ZA­MAN­LA­MA iş­lev­le­ri et­ki­li bi­çim­de iyi­leş­me he­def­le­nir.

At­ten­tı­o­ner Eği­ti­mi­nin Ça­lış­ma Dü­ze­ni

• Grup ve bi­rey­sel ça­lış­ma ola­rak uy­gu­la­nır.
• 15 otu­rum­dan olu­şur; her otu­rum 40- 60 da­ki­ka­dır.
• Gün­lük ha­yat­ta kar­şı­la­şı­lan so­run­lar grup için­de ya­pı­lan­dı­rıl­mış ola­rak ele alı­nır.
• Grup için­de re­ka­bet des­tek­le­nir böy­le­ce mo­ti­vas­yon art­mış olur.
• Ödül sis­te­mi ile dav­ra­nış dü­zen­le­me­si ve ba­şa­rı mo­ti­vas­yo­nu des­tek­le­nir.
• Ço­cuk­la­ra uygun fi­gür­ler kul­la­nı­la­rak ça­lış­ma so­mut­la­nır. (Ej­der­ha Tay­fun).
• Ek ola­rak uy­gu­la­na­bi­le­cek olan 4 ebe­veyn otu­ru­mu, öğ­re­ni­len stra­te­ji­le­rin gün­lük ha­ya­ta ak­ta­rı­mı­nı sağ­lar.

Prog­ra­mın Amacı

• Ço­cuk­la­rın, dik­kat­le­ri­ni daha iyi top­la­ma­la­rı ve sür­dü­re­bil­me­le­ri sağ­la­nır.
• Kendi baş­la­rı­na prob­lem çözme ye­te­nek­le­ri des­tek­le­nir.
• Uy­gu­la­yı­cı­nın ver­di­ği tek yar­dım; Tay­fun sem­bo­lü­dür.
• Sorun çözme be­ce­ri­si ve öfke kont­ro­lü sağ­la­nır.
• Sonuç ola­rak tüm prog­ram bo­yun­ca gün­lük hayat si­mu­le edil­miş olur.

Kim­le­re Uy­gu­la­nır?

• 7-14 yaş ara­lı­ğın­da­ki ço­cuk­lar (İl­ko­kul 2. Sı­nıf­tan iti­ba­ren),
• Dik­kat Ek­sik­li­ği Hi­pe­ra­ki­vi­te Bo­zuk­lu­ğu ta­nı­sı almış ço­cuk­lar,
• Genel ola­rak tanı al­ma­mış, daha iyi odak­lan­ma­yı he­def­le­yen ço­cuk­lar (Sınav Ön­ce­si Des­tek).

GETAP® ile nö­ron­lar arası ile­ti­şim ina­nıl­maz artar. Nö­ron­lar arası ile­ti­şi­min art­ma­sı ile bir­lik­te si­naps­lar yani bağ­lan­tı nok­ta­la­rı güç­le­nir ve yep­ye­ni bağ­lan­tı­lar olu­şur. Bu süreç bey­ni­mi­zin zihin fonk­si­yon­la­rı­nın üstün bir per­for­mans ile ça­lış­ma­sı­nı sağ­lar. Sonuç ola­rak bey­ni­miz çok daha ve­rim­li bir hale gelir ve ba­şa­rı per­for­man­sı yük­se­lir.

GETAP®, bey­ni­mi­zin zihin fonk­si­yon­la­rı olan ve ze­kâ­yı oluş­tu­ran Dik­kat, Kon­sant­ras­yon, Ha­fı­za, Man­tık-Mu­ha­ke­me ve İşlem Hı­zı­nı ge­liş­tir­mek, güç­len­dir­mek ve ko­ru­mak için GETAP® ARGE ça­lı­şan­la­rı ta­ra­fın­dan bi­lim­sel yön­tem­ler­le ha­zır­lan­mış bir ge­li­şim ve takip prog­ra­mı­dır. Tür­ki­ye’de ve Dünya’da bir ilk olan GETAP®’ın içe­ri­ğin­de ze­kâ­nın tüm alt bi­le­şen ve be­ce­ri­le­ri için özel ola­rak ta­sar­lan­mış bin­ler­ce zihin eg­zer­si­zi bu­lun­mak­ta­dır. Et­kin­li­ği ve gü­ve­nir­li­li­ği çe­şit­li test­ler­le ka­nıt­la­nan GETAP®, bir­çok kurum ve ku­ru­luş ta­ra­fın­dan da des­tek­len­mek­te­dir. GETAP®, Nö­ro­bi­lim mer­kez­li ça­lış­ma­lar yap­mak ama­cıy­la 2009 yı­lın­da Ko­ca­e­li’de ku­rul­muş­tur.

GETAP®, McGrew’in 1997 yı­lın­da Cat­tell-Horn’un Gf-Gc mo­de­li ve Car­roll’un üç kat­man­lı zekâ mo­de­li­ni bü­tün­leş­ti­re­rek oluş­tur­du­ğu Cat­tell-Horn-Car­roll (CHC) Bi­liş­sel Be­ce­ri­ler Mo­de­li’ne göre ge­liş­ti­ril­miş­tir. CHC Mo­de­lin­de zekâ, 10 alt bi­le­şen ve bu bi­le­şen­le­re ait 70 be­ce­ri­den oluş­mak­ta­dır. Bu bi­le­şen ve be­ce­ri­ler şun­lar­dır:

- Akıcı Zekâ (Gf)
- Kris­ta­li­ze Zekâ (Gc)
- Ni­ce­lik­sel Akıl Yü­rüt­me (Gq)
- Kısa Sü­re­li Bel­lek (Gsm)
- Uzun Sü­re­li De­po­la­ma ve Geri Ça­ğır­ma (Glr)
- Gör­sel İş­lem­le­me (Gv)
- İşit­sel İş­lem­le­me (Ga)
- İşlem Hızı (Gs)
- Karar/Tepki Sü­re­si/Hız (Gt)
- Okuma ve Yazma Be­ce­ri­si (Grw)

• Ça­lış­ma Hızı
• El – Göz Ko­or­di­nas­yo­nu
• Kalem Kul­lan­ma Be­ce­ri­si

Zihin iş­lev­le­ri­ni ak­tif­leş­ti­re­rek per­for­man­sı­nı ak­tif­leş­ti­re­bi­le­ce­ği­niz, Öğ­ren­me alt ya­pı­sı­nı ge­liş­ti­re­rek daha hızlı ve kolay öğ­ren­me­ye yar­dım­cı olan bir prog­ram­dır.

Dik­kat

Dik­kat, bi­liş­sel per­for­man­sı et­ki­le­yen en önem­li öl­çüt­tür. Bil­gi­yi öğ­ren­me sü­re­ci­nin giriş ka­pı­sı­dır. Tüm bi­liş­sel iş­lev­ler için ge­rek­li­dir. Dik­kat iş­le­vi fron­tal lob ile özel­lik­le pref­ron­tal kor­teks ile bağ­lan­tı­lı­dır. Dik­kat, is­te­nen amaca ulaş­mak için bi­liş­sel iş­lem­le­rin kul­la­nı­mı­nı, ka­rar­lı ol­ma­yı, ken­di­ni kont­rol ede­bil­me, ih­ti­ya­cı­mız olan bil­gi­yi seçip, ona be­lir­li bir süre odak­la­na­bil­me be­ce­ri­si­ni ifade eder. Dik­kat’in dört genel bi­le­şe­ni var­dır.

Uya­rıl­ma

Uya­rıl­ma dik­ka­tin ön ko­şul­la­rın­dan­dır. Uya­rıl­ma ve uya­nık olma bi­re­yin canlı, uya­nık, çev­re­den uyarı al­ma­ya hazır ve ken­din­den ha­ber­dar ol­ma­sı ha­li­dir. Öğ­ren­me­nin ger­çek­leş­me­si için belli mik­tar­da uya­rıl­ma ge­rek­li­dir. Öğ­ren­me­de en op­ti­mal durum; ge­rek­ti­ği kadar uya­rıl­mış, sakin, alıcı bir zihin ha­li­dir.

Sü­rek­li Dik­kat

Öğ­re­nil­mek is­te­nen ol­gu­ya dik­ka­ti­ni ver­dik­ten sonra bir süre devam et­ti­re­bil­me­yi ifade eder. Bu süre zar­fın­da dış­tan ve içten ko­nuy­la il­gi­siz uya­ran­la­rı en­gel­le­mek ge­re­kir.

Se­çi­ci Dik­kat

Odak­lan­mış ve bö­lün­müş dik­kat olmak üzere ikiye ay­rı­lır. Odak­lan­mış dik­kat, bi­re­yin tek bir kay­na­ğa veya bil­gi­ye dik­ka­ti­ni ver­me­si, di­ğer­le­ri­ni ta­ma­men dışta bı­rak­ma­sı ha­li­dir. Bö­lün­müş dik­kat ise, dik­ka­ti bir veya daha fazla uya­ra­na veya bi­liş­sel iş­le­me pay­laş­tır­mak­tır. Se­çi­ci dik­kat daha çok ya­şan­tı için­de­ki alış­kan­lık­lar­la ve eği­tim­le ka­za­nı­lan bir be­ce­ri­dir. Gü­rül­tü­lü bir or­tam­da kitap oku­ma­ya ça­lış­mak odak­lan­mış dik­ka­ti ge­rek­ti­rir­ken, bir odada te­le­viz­yon iz­ler­ken baş­ka­la­rı­nı din­le­mek bö­lün­müş dik­ka­ti ge­rek­ti­rir.

Dik­ka­tin Es­nek­li­ği

Bi­re­yin dik­ka­ti­ni bir du­rum­dan di­ğe­ri­ne kay­dı­ra­bil­me­si­ni veya bö­le­bil­me­si­ni ifade eder. Bu prog­ram ile bu alan­la­rın ge­li­şi­mi­ne yö­ne­lik ça­lı­şıl­mak­ta­dır.

Ha­re­ket, bey­nin ge­liş­me­si­nin en temel şar­tı­dır. Sağ­lık­lı ge­li­şe­bil­me­le­ri ve ken­di­le­ri­ni iyi his­se­de­bil­me­le­ri için ço­cuk­la­rın ha­re­ket et­me­ye ih­ti­yaç­la­rı var­dır. Ha­re­ket be­yin­de sa­yı­sız nöron ağı­nın oluş­ma­sı­nı sağ­lar. Bey­ni­mi­zin ha­re­ket­le iliş­ki­li olan böl­ge­si be­yin­cik­tir. (Ce­re­bel­lum) Be­yin­cik ha­cim­ce bey­nin sa­de­ce onda biri ka­dar­dır ancak be­yin­de­ki nö­ron­la­rın ya­rı­sın­dan faz­la­sı be­yin­cik­te bu­lun­mak­ta­dır. Be­yin­cik­ten çıkıp be­yin­de­ki bel­lek, dik­kat ve uzam­sal al­gı­la­ma böl­ge­le­ri­ne bağ­la­nan yol­lar var­dır. Ha­re­ket ek­sik­li­ğin­den do­la­yı al­gı­la­ma, bil­gi­yi iş­le­me ve dav­ra­nış­sal dü­zey­de bo­zuk­luk­lar mey­da­na ge­le­bi­lir. Bu durum “öğ­ren­me blo­kaj­la­rı” ola­rak da anıl­mak­ta­dır. Beyin, zihin ve beden araş­tır­ma­la­rı yu­ka­rı­da­ki ifa­de­le­ri des­tek­le­yen ni­te­lik­te­dir. Bu araş­tır­ma­la­ra göre ha­re­ket ve öğ­ren­me sis­te­mi ara­sın­da çok sıkı bir iliş­ki var­dır. Ama­cı­mız öğ­ren­me blo­kaj­la­rı­nı or­ta­dan kal­dı­rıp, ha­re­ket eg­zer­siz­le­riy­le gerek bey­nin kendi için­de­ki ge­rek­se beyin ile beden ara­sın­da­ki bağ­lan­tı­la­rın dü­zel­til­me­si­ne ve bü­tün­sel öğ­ren­me­ye katkı sağ­la­mak­tır. Aynı za­man­da özel ha­re­ket­ler­le bey­nin sağ ve sol yarım kü­re­le­ri­nin et­ki­le­şi­mi sağ­la­nır. Bu et­ki­le­şim ile daha iyi gö­re­bi­lir, du­ya­bi­lir ve kav­ra­ya­bi­li­riz.