AKRAN ZOR­BA­LI­ĞI

Küçük yaş­lar­da daha çok fi­zik­sel sal­dı­rı­lar ve sözel ola­rak alay etme şek­lin­de ken­di­ni gös­te­rir­ken, or­ta­o­kul ve lise yıl­la­rın­da bu şid­det türü ken­di­ni sos­yal, psi­ko­lo­jik ve hatta fi­zik­sel şid­de­te bı­ra­ka­bi­lir.

Akran zor­ba­lı­ğı­na uğ­ra­yan­lar ge­nel­lik­le diğer ço­cuk­lar­dan her­han­gi bir ko­nu­da fark­lı olan­lar­dır. Ço­cuk­lar bir­bir­le­ri­nin fi­zik­sel özel­lik­le­ri, isim­le­ri, so­yad­la­rı, ko­nuş­ma bi­çim­le­ri, sos­yal – eko­no­mik – kül­tü­rel fark­lı­lık­la­rı, biliş dü­zey­le­ri, belli bir be­ce­ri­ye sahip olma ya da ol­ma­ma gibi bir­çok konu ne­de­niy­le zor­ba­lı­ğa uğ­ra­ya­bi­li­yor­lar. Zor­ba­lık bi­rey­sel ya da grup ha­lin­de, oyun, eğ­len­ce gibi baş­lar ve gi­de­rek şid­de­ti­ni art­tı­ra­rak, da­ya­nıl­maz bo­yut­la­ra ula­şa­bi­lir.

Bir kere zor­ba­lı­ğa uğ­ra­yan çocuk uzun süre bunun ne ol­du­ğu­nu an­la­ya­ma­ya­bi­lir. Ancak belli bir zaman geç­tik­ten sonra, ör­ne­ğin bir dönem ya da bir yıl, ne ya­şa­dı­ğı­nı ve neler ol­du­ğu­nu anlar. İlk etap­ta, utan­dı­ğı için ya­şa­dık­la­rı­nı öğ­ret­me­ni­ne ve anne ba­ba­sı­na söy­le­ye­mez. Gi­de­rek mut­suz­la­şıp dep­re­sif semp­tom­lar ge­liş­ti­rir, karın ağ­rı­sı, boğaz ağ­rı­sı gibi şi­ka­yet­ler ge­liş­ti­re­rek okula git­mek is­te­mez. Gece uyku so­run­la­rı ya­şa­ya­bi­lir, ders not­la­rın­da düş­me­ler olur ve ar­ka­daş çe­vi­re­sin­den so­yut­la­nır.

Küçük ço­cuk­lar dil ye­te­nek­le­ri ge­liş­me­di­ği için ve soyut dü­şü­ne­me­dik­le­ri için ya­şa­dık­la­rı­nı ke­li­me­ler­le an­la­ta­maz­lar, ne ol­du­ğu­nu tam ola­rak an­la­ya­maz­lar. O ne­den­le anne ba­ba­la­rın ço­cuk­la­rı­nı ya­kın­dan göz­lem­le­me­le­ri, sorun olup ol­ma­dı­ğı­nı an­la­mak için ko­nuş­ma­la­rı, ar­ka­daş­la­rıy­la iliş­ki­le­ri­ni sor­ma­la­rı, ço­cuk­la il­gi­li gelen yorum ve şi­ka­yet­le­ri din­le­ye­rek evde sakin bir or­tam­da ço­cuk­la bir­lik­te de­ğer­len­dir­me­le­ri, genel ola­rak ço­cu­ğu okulu ve ar­ka­daş­la­rı hak­kın­da ko­nuş­ma­ya ce­sa­ret­len­dir­me­le­ri ge­re­kir.

Panik yap­ma­dan ve ço­cu­ğu ke­sin­lik­le suç­la­ma­dan ço­cu­ğa yak­laş­mak ge­rek­li­dir. Bazen öğ­ret­men­le­rin tes­pit ve göz­lem­le­ri ye­ter­siz ola­bi­lir. Durum yavaş yavaş ve fark­lı kay­nak­lar­dan bilgi ala­rak ana­liz edil­me­li­dir çünkü bazı du­rum­lar­da ‘suçlu’ ola­rak ad­lan­dı­rı­lan ço­cu­ğun ken­di­si de ‘kur­ban’ ola­bi­lir. Bu tür ço­cuk­lar, ken­di­le­ri­ni sa­vun­mak için sal­dır­gan dav­ra­nış­la­ra yö­ne­le­bi­lir­ler. Bu du­rum­da zor­ba­lık dav­ra­nı­şı­nın neden ve so­nuç­la­rı­nı be­lir­le­mek daha zor­la­şa­bi­lir.

Her şey­den önce, in­san­la­ra ve on­la­rın du­rum­la­rı­na, hak­la­rı­na say­gı­lı bir çocuk bü­yüt­mek he­pi­mi­zin he­de­fi. Ben­cil­lik­ten uzak, tüm can­lı­la­ra say­gı­lı ve tüm can­lı­la­ra mer­ha­met eden bir çocuk ye­tiş­tir­mek ama­cı­mız ol­ma­lı. Her­ke­sin ço­cu­ğu­nu kendi ço­cu­ğu­muz gibi gör­me­li, dü­şün­me­li, em­pa­ti kur­ma­lı ve ço­cuk­la­ra da bunu em­po­ze et­me­li­yiz. Ço­cu­ğun ben mer­kez­lik­ten uzak­la­şa­rak baş­ka­la­rı­nı da dü­şün­me­si­ni sağ­la­ma­lı, yeri ve za­ma­nı gel­di­ğin­de in­san­la­rın duy­gu­la­rı, kı­rı­lıp üzü­le­bi­le­cek­le­ri­ni sakin bir tonla an­lat­ma­lı­yız.

Ço­cu­ğu­mu­zun sa­de­ce ken­di­si­ni ko­ru­ma­sı ve zor­ba­lık­tan uzak dur­ma­sı yet­mez. Zorba dav­ra­nış­la­ra maruz kalan ço­cuk­la­ra yar­dım et­me­si, bu tür dav­ra­nış­la­ra dur di­ye­bil­me­si, dış­la­nan ya da sı­nı­fa yeni gelen ar­ka­daş­la­rı­na iyi dav­ran­ma­sı için onu teş­vik et­me­miz ge­re­kir.

Son za­man­lar­da da­nı­şan­la­rı­mız­dan ifade et­ti­ği bu gibi ko­nu­lar­da ai­le­le­rin du­yar­sız ol­duk­la­rı ya da bazı öğ­ret­men­le­rin ço­cu­ğun asıl ih­ti­ya­cı­nı gö­re­me­yip ço­cu­ğu diğer ço­cuk­lar­dan daha da so­yut­la­ya­cak ön­lem­ler al­dık­la­rı şek­lin­de. Unut­ma­ma­lı­yız ki bi­yo­lo­jik anne baba olmak sos­yal ve duy­gu­sal ebe­veyn ol­mak­tan daha ko­lay­dır. Ço­cuk­lar anne ba­ba­la­rı­nın söz­süz dav­ra­nış­la­rı­nı oku­ya­bi­lir­ler emek ver­di­ği­miz, öğ­ret­ti­ği­miz ve ço­cu­ğu­mu­za ka­zan­dır­ma­ya ça­lış­tı­ğı­mız her bir iyi dav­ra­nış ku­şak­lar bo­yun­ca ak­ta­rı­la­cak­tır.

WhatsApp'ta Paylaş