AY­RI­LIK KAY­GI­SI

Evet yeni he­ye­can­lar, yeni kay­gı­lar, yeni gu­rur­lar…. Eylül ayı yak­laş­tı, okul­lar açı­lı­yor her Eylül ayın­da ol­du­ğu gibi an­ne­ler­den bize gelen en çok soru ço­cu­ğu­mu okula nasıl ha­zır­la­ya­ca­ğım? nasıl gön­der­me­li­yim? acaba okula git­me­ye hazır mı? bi­liş­sel ola­rak her ne kadar test­ler­le bunu ölç­sek de duy­gu­sal ola­rak ölç­me­nin tek bir yolu yok ma­a­le­sef… İlk defa ya­şa­nan her zor­luk gibi okula alış­ma sü­re­cin­de de ço­cuk­lar ve ebe­veyn­le­rin de bir­ta­kım zor­luk­lar ya­şa­ma­sı çok doğal ancak okul adap­tas­yo­nu dö­ne­min­de ço­cu­ğun ebe­veyn­le­rin­den sağ­lık­lı bir şe­kil­de ay­rı­la­bil­me­si­nin, okula olan al­gı­sı­nı ve uyu­mu­nu et­ki­le­yen en önem­li fak­tör­ler­den biri ol­du­ğu­nu söy­le­ye­bi­li­riz. Tam da bu nokta da ay­rı­lık kay­gı­sı de­di­ği­miz bir kav­ram işin içine gi­ri­yor. Ay­rı­lık kay­gı­sı, ger­çek bakım veren ki­şi­den uzak kalma en­di­şe­si­dir. Ay­rı­lık Kay­gı­sı Bo­zuk­lu­ğu­nun temel özel­li­ği ço­cu­ğun evden ya da bağ­lan­dı­ğı ki­şi­ler­den ayrı kal­dı­ğın­da de­vam­lı aşırı sı­kın­tı ve kaygı ya­şa­ma­sı­dır. AKB’de en sık gö­rü­len be­lir­ti­ler; ay­rıl­ma ile iliş­ki­li sı­kın­tı hissi, ya­nın­da bir ye­tiş­kin ol­ma­dan ya da yal­nız kal­ma­yı red­det­me ve evden ya da bakım veren ki­şi­ler­den uzak­ta uyu­ma­yı red­det­me ol­du­ğu­nu göz­lem­le­riz. Bunu da top­lum da anne ba­ba­sın­dan ay­rıl­mak is­te­me­di­ği için okula git­mek is­te­me­yen ço­cuk­la­rın var­lı­ğı ile sık­lık­la gö­rü­yo­ruz. Okul bah­çe­sin­de bek­le­mek­ten yo­ru­lan, ev içe­ri­sin­de ço­cu­ğu­nun ya­nın­dan bir da­ki­ka bile ay­rıl­ma­yan tü­ken­miş ebe­veyn­ler sık­lık­la te­ra­pi oda­sın­da din­le­di­ği­miz da­nı­şan­la­rı­mız ara­sın­da yer alı­yor. Ya­pı­lan ça­lış­ma­lar ço­cuk­la­rın aile tu­tum­la­rı­nın aşırı ko­ru­yu­cu ve aşırı kont­rol­cü ol­ma­sı­nın ço­cuk­lar da kaygı se­vi­ye­si­ni art­tır­dı­ğı­nı gös­ter­miş­tir. Ço­cuk­luk dö­ne­mi ay­rı­lık kay­gı­sı dav­ra­nı­şı­nın an­ne­le­rin kendi kaygı dü­zey­le­ri de ile il­gi­li ol­du­ğu da dü­şü­nül­mek­te­dir. Kay­gı­nın öğ­re­ni­len bir dav­ra­nış ol­du­ğu fik­rin­den çıkan bu gö­rü­şe göre ço­cuk­lar­da gö­rü­len ay­rı­lık kay­gı­sı­nın an­ne­den bu­la­şı­cı bir dav­ra­nış ol­du­ğu söy­le­ne­bi­lir. Çocuk ge­li­şi­mi­nin ilk yıl­la­rın­da kay­gı­lı bir ebe­veyn ile vak­ti­ni ge­çir­di­ğin­de bu dav­ra­nı­şı kendi ile öz­deş­leş­ti­rip yeni bağ­lan­tı­lar­da kul­la­na­rak ken­din­de ka­lı­cı bir dav­ra­nış ha­li­ne ge­ti­re­bil­mek­te­dir. Çoğu ebe­veyn ay­rı­lık kay­gı­sı ya­şa­yan ço­cu­ğu­nu bir ba­kı­cı­ya, kreşe veya öğ­ret­me­ne bı­rak­ma­nın ne kadar zor ol­du­ğu­nu bilir. Ebe­veyn­ler ola­rak bu du­rum­lar­da; Ço­cu­ğun ay­rı­lık kay­gı­sı­nın sa­de­ce ço­cuk­tan kay­nak­lı ol­ma­dı­ğı far­kı­na va­rı­la­rak bu du­ru­mun aşıl­ma­sı için ai­le­nin kat­kı­sı­nın çok önem­li ol­du­ğu fark edil­me­li­dir. An­ne­nin veya ço­cu­ğun ya­şa­dı­ğı kaygı du­ru­mun­da ken­di­le­ri­nin baş ede­me­dik­le­ri göz­lem­len­di­ğin­de pro­fes­yo­nel des­tek al­mak­tan ka­çı­nıl­ma­ma­lı­dır. Ebe­veyn tu­tum­la­rı­nın da ço­cu­ğun kay­gı­sı üze­rin­de et­ki­si ol­du­ğu göz önüne alın­dı­ğın­da, ai­le­le­rin kul­lan­dık­la­rı belli başlı kalıp dav­ra­nış­la­rın far­kı­na var­ma­sı ve hangi dav­ra­nı­şın kay­gı­ya yol aç­tı­ğı­nı an­la­ya­bil­me­si kaygı du­ru­mu­nun or­ta­dan kalk­ma­sı için ol­duk­ça önem­li bir adım ola­cak­tır. Tüm ço­cuk­la­ra ve ai­le­le­ri­ne bu sü­reç­te ko­lay­lık­lar, iyi de­ne­yim­ler di­le­rim.

Kay­nak­lar:
İnanç, B. Y., Bil­gin, M., & Atıcı, M. K. (2017). Ge­li­şim psi­ko­lo­ji­si çocuk ve ergen ge­li­şi­mi. An­ka­ra: Pegem Aka­de­mi.
Sümer, N., ve Gün­gör, D. (1999). Çocuk Ye­tiş­tir­me Stil­le­ri­nin Bağ­lan­ma Stil­le­ri, Ben­lik De­ğer­len­dir­me­le­ri ve Yakın İliş­ki­ler Üze­rin­de­ki Et­ki­si. Türk Psi­ko­lo­ji Der­gi­si, 14(44), 35-58.

Kli­nik Psi­ko­log Büşra Nur Küçük

WhatsApp'ta Paylaş