Wisc-4 zeka testi 6–16 yaş gru­bu­na yö­ne­lik uy­gu­la­nan bir zeka tes­ti­dir. Wisc-r tes­ti­nin 1980’li yıl­lar­da ge­liş­ti­ril­miş ol­ma­sı­na kı­yas­la ol­duk­ça yeni, Tür­ki­ye’deki norm ça­lış­ma­la­rı 2016 yı­lın­da ta­mam­lan­mış ül­ke­miz­de­ki en kap­sam­lı ve en gü­ve­ni­lir zeka testi tes­ti­dir.

Bu test bi­rey­sel ola­rak uy­gu­la­nır. Dünya üze­rin­de kul­la­nı­lan ge­çer­li­li­ği ve gü­ve­nir­li­ği ka­nıt­lan­mış en yay­gın uy­gu­la­ma­dır. Zeka se­vi­ye­si­ni(IQ) be­lir­le­me­miz­de ve ge­rek­li yön­len­dir­me­le­ri yap­ma­mız­da yar­dım­cı olur.

NEDEN ÇO­CU­ĞU­MA WİSC-4 ZEKA TESTİ YAP­TIR­MA­LI­YIM?

Wisc-4 Zekâ Testi temel ola­rak ço­cu­ğun zeka se­vi­ye­si­ni be­lir­le­mek için ya­pı­lır. Bunun yanı sıra aşa­ğı­da bah­se­di­len tüm ye­te­nek­le­ri öğ­ren­mek ya­şı­nın altı veya üs­tün­de giden ye­te­nek­le­ri tes­pit et­tik­ten sonra doğru yön­len­di­re­bil­mek için uy­gu­la­nır.

TEST HANGİ YE­TE­NEK­LE­Rİ ÖLÇER?

Test dört ana bö­lüm­den oluş­mak­ta­dır:

1.Sözel kav­ra­ma (5 ayrı alt test­ten olu­şur): Akıl yü­rüt­me, kav­ra­ma, kav­ram oluş­tur­ma, sözel bilgi ve sözel ifade ye­te­ne­ği kul­la­nı­lır. Her görev, işit­sel uya­ra­nı an­la­ma, uzun sü­re­li bel­lek­te sözel ola­rak kod­lan­mış bil­gi­ye ulaş­ma, tep­ki­le­ri sözel ola­rak ifade etme ye­te­ne­ği ge­rek­ti­rir. Sözel bilgi yanı sıra öğ­re­nil­miş, bilgi ve ye­te­nek­le­ri yan­sı­tan kris­ta­li­ze akıl yü­rüt­me­yi tem­sil eder. Lisan ve kül­tür ye­ter­li­li­ği­ni, okul ba­şa­rı­sı­nı yor­dar.

2.Al­gı­sal akıl yü­rüt­me (4 ayrı alt test­ten olu­şur): Akıcı ve al­gı­sal akıl yü­rüt­me ve al­gı­sal or­ga­ni­zas­yo­nu ölçer. Her görev, gör­sel algı ve or­ga­ni­zas­yon, gör­sel ola­rak su­nu­lan söz­süz ma­ter­ya­li kul­la­na­rak akıl yü­rüt­me, idare et­me­ye-yö­net­me­ye iliş­kin iş­lev­ler­de kul­la­nı­lan ye­te­nek­le­ri ge­rek­ti­rir.

3.Ça­lış­ma bel­le­ği (3 ayrı alt test­ten olu­şur): Kısa sü­re­li işit­sel bel­lek, dik­kat, kon­sant­ras­yon, ça­lış­ma bel­le­ği­ni ölçer. Her görev, seçme ve iz­le­me dik­ka­ti, zi­hin­sel ma­ni­pü­las­yon, ye­te­nek­le­ri ge­rek­ti­rir.

4. İş­lem­le­me hızı (3 ayrı alt test­ten olu­şur): Zi­hin­sel iş­lem­le­me hızı, harf-motor iş­lem­le­me hı­zı­nı ölçer. Her görev, gör­sel algı ve or­ga­ni­zas­yon, gör­sel ta­ra­ma, dik­ka­tin yet­kin kont­ro­lü, gay­re­tin sür­dü­rül­me­si, hız gibi çoklu motor tep­ki­le­rin ve­rim­li üre­ti­mi­ni ge­rek­ti­rir.

TESTİN SÜRESİ NE KA­DAR­DIR?

Tes­tin sü­re­si testi alan öğ­ren­ci­nin yapış hı­zı­na bağlı ola­rak 60 da­ki­ka ile 120 da­ki­ka ara­sın­da de­ğiş­mek­te­dir.

TESTİ YAP­TIR­MA­YA GEL­ME­DEN ÖNCE DİKKAT EDİL­ME­Sİ GE­RE­KEN ŞEYLER NE­LER­DİR?

WISC-4 zeka testi uy­gu­la­ma­sı­na gi­re­cek olana bir ço­cu­ğun uy­gu­la­ma­ya baş­la­ma­dan önce ge­rek­li bazı ko­şul­la­rı­nın sağ­lan­dı­ğın­dan emin olun­ma­lı­dır. Din­len­miş, uy­ku­su­nu almış, karnı tok ve mo­ti­vas­yon an­la­mın­da nor­mal bir gü­nün­de gel­me­si öne­ri­lir. Rahat kı­ya­fet­ler ter­cih edil­me­li­dir. Ay­rı­ca kaygı, ge­ri­lim, en­di­şe ve teh­dit al­gı­sı­na neden ola­bi­le­ce­ğin­den ço­cu­ğa zeka tes­ti­ne gö­tü­rül­dü­ğü de söy­len­me­me­li­dir. Çocuk uy­gu­la­ma­ya ge­ti­ri­lir­ken “test, zeka testi, sınav” gibi te­rim­ler duy­ma­ma­lı­dır. Bunun ya­nın­da ço­cu­ğa “İyi yap, dik­kat­li yap, iyi dinle” gibi kaygı art­tı­rı­cı ko­mut­lar ve­ril­me­me­li­dir. Ço­cu­ğa ge­rek­li olan açık­la­ma­lar uy­gu­la­ma ön­ce­sin­de psi­ko­log ta­ra­fın­dan ya­pı­lır.

TEST SO­NU­CUN­DA RAPOR VE­Rİ­LE­CEK Mİ? NE ZAMAN ALA­Bİ­Lİ­RİM?

Test so­nu­cun­da uzman ta­ra­fın­dan ay­rın­tı­lı bir rapor ve­ri­le­cek­tir. Rapor yo­ğun­lu­ğa ve ta­le­be bağlı ola­rak en geç 1 hafta içe­ri­sin­de ve­ri­lir.

CAS Cog­ni­ti­ve As­sess­ment System Bi­liş­sel De­ğer­len­dir­me testi, Pass te­o­ri­si­ni temel alan 5-17 yaş­la­rı ara­sın­da­ki bi­rey­le­rin Plan­la­ma, Dik­kat, Eş­za­man­lı ve Ardıl Bi­liş­sel iş­lem­le­ri­ni de­ğer­len­dir­mek için ge­liş­ti­ril­miş 4 ölçek, 12 alt test­ten olu­şan bir test­tir. Uy­gu­la­ma bir ile iki saat arası bir zaman al­mak­ta­dır.

Bi­liş­sel İş­lem­ler ve PASS Te­o­ri­si

PASS Te­o­ri­si, ze­ka­yı bi­liş­sel iş­lem­ler ola­rak ye­ni­den kav­ram­sal­laş­tı­ran bir görüş or­ta­ya koy­mak­ta­dır. Bu teori in­sa­nın bi­liş­sel fonk­si­yon­la­rı­nı, bil­gi­nin ze­mi­ni­ni oluş­tu­ran iş­lem­ler ola­rak kabul edi­len Plan­la­ma, Dik­kat, Eş­za­man­lı ve Ardıl bi­liş­sel iş­lem­le­re da­yan­dır­mak­ta­dır.

PASS Te­o­ri­si, DAS, NAG­LI­E­RI ve KIRBY (1994) ta­ra­fın­dan gü­nü­müz te­o­rik ve uy­gu­la­ma­lı psi­ko­lo­ji alan­la­rı­nın özet­len­me­si ile oluş­tu­rul­muş­tur. DAS ve ar­ka­daş­la­rı, PASS Te­o­ri­si ile bi­liş­sel gö­rüş­le­re da­ya­lı ola­rak ze­ka­yı ye­ni­den yo­rum­la­mak­ta ve bunu ya­par­ken de Luria’ nın gö­rüş­le­riy­le bağ­lan­tı kur­mak­ta­dır­lar. Luria, Ame­ri­kan, İn­gi­liz ve Ka­na­da psi­ko­lo­ji der­gi­le­rin­de en çok kay­nak gös­te­ri­len bilim ada­mı­dır. Das ve ar­ka­daş­la­rı, PASS bi­liş­sel iş­lem­le­ri­nin in­sa­nın bi­liş­sel fonk­si­yon­la­rı­nın temel ya­pı­la­rı ol­du­ğu­nu ileri sür­müş­ler­dir.

PASS Te­o­ri­si’ ne da­ya­nı­la­rak ge­liş­ti­ril­miş olan CAS dört bi­liş­sel işlem ala­nı­nı ölç­mek­te­dir. Bu alan­lar ve öl­çü­len iş­lev­ler aşa­ğı­da be­lir­til­miş­tir.

1.CAS Plan­la­ma Öl­çe­ği:

Bi­re­yin prob­lem­le­rin çö­züm­le­ri­ni be­lir­le­di­ği, seç­ti­ği, uy­gu­la­dı­ğı ve de­ğer­len­dir­di­ği zi­hin­sel bir iş­lem­dir. Bu işlem ol­duk­ça kar­ma­şık prob­lem­le­rin çö­zü­mün­de kul­la­nı­lan araç­la­rı içer­mek­te­dir. CAS Plan­la­ma öl­çe­ği ile de­ğer­len­di­ri­len bi­liş­sel iş­lem­ler şu şe­kil­de sı­ra­lan­mak­ta­dır;

• Stra­te­ji­le­rin oluş­tu­rul­ma­sı
• So­nuç­la­rın tah­mi­ni
• Dürtü kont­ro­lü
• Fa­a­li­ye­tin or­ga­ni­zas­yo­nu
• Yeni kar­şı­la­şıl­mış bir durum kar­şı­sın­da plan­lı tep­ki­de bu­lun­ma
• Ken­di­ni de­ğer­len­dir­me
• Stra­te­ji kul­lan­ma

2.CAS Dik­kat Öl­çe­ği:

Bi­liş­sel per­for­man­sı et­ki­le­yen önem­li iş­lem­ler­den biri de “Dik­kat”tir. CAS Dik­kat Öl­çe­ği ile de­ğer­len­di­ri­len bi­liş­sel iş­lem­ler şu şe­kil­de sı­ra­lan­mak­ta­dır;

• Kon­sant­ras­yon
• Temel nok­ta­ya odak­lan­ma
• Önem­li bil­gi­ye odak­lan­ma
• İl­gi­nin da­ğıl­ma­sı­nı en­gel­le­me
• Se­çi­ci dik­kat
• Dik­ka­tin uzun süre devam et­ti­ril­me­si

3.CAS Eş­za­man­lı Bi­liş­sel İş­lem­ler Öl­çe­ği:

CAS Eş­za­man­lı Bi­liş­sel İş­lem­ler Öl­çe­ği ile de­ğer­len­di­ri­len bi­liş­sel iş­lem­ler şu şe­kil­de sı­ra­lan­mak­ta­dır;

• Ke­li­me­ler­den bir fi­ki­re ulaş­ma
• Par­ça­lar­dan bir bütün oluş­tur­ma
• Aynı anda bir­den fazla şeyi görme
• Ke­li­me­ler ara­sın­da­ki iliş­ki­le­ri an­la­ma
• Vur­gu­nun an­la­şıl­ma­sı
• Kav­ram­la­rı ve sözel iliş­ki­le­ri an­la­ma
• Uzam­sal bilgi ile işlem yapma

4.CAS Ardıl Bi­liş­sel İş­lem­ler Öl­çe­ği:

CAS Ardıl Bi­liş­sel İş­lem­ler Öl­çe­ği ile de­ğer­len­di­ri­len bi­liş­sel iş­lem­ler şu şe­kil­de sı­ra­lan­mak­ta­dır;

• Ar­dı­şık bir se­ri­de­ki bir­bi­rin­den ba­ğım­sız ses­le­rin doğru te­laf­fuz edil­me­si
• Ke­li­me­le­rin an­lam­sız ola­rak di­zi­lim­le­ri­ni kav­ra­ma
• Ar­dı­şık uya­ran­la­rı an­la­ma
• Ses­le­rin özel di­zi­lim­li şekli ile ça­lış­ma
• Ko­nuş­ma­nın seri or­ga­ni­zas­yo­nu
• Rit­mik algı
• Ba­ğım­sız birim bilgi tutma ka­pa­si­te­si

CAS’ in Uy­gu­la­ma ve Kul­la­nım Alan­la­rı

CAS, 5-17 yaş okul çağı ço­cuk­la­rı­nın bi­liş­sel iş­lem­ler­de­ki ye­ter­li­li­ği­ni ve dü­ze­yi­ni be­lir­le­mek amacı ile ge­liş­ti­ril­miş­tir. CAS ay­rı­ca aşa­ğı­da­ki du­rum­la­rın de­ğer­len­di­ril­me­si amacı ile de kul­la­nıl­mak­ta­dır.

Dik­kat Ek­sik­li­ği ve Hi­pe­rak­ti­vi­te Bo­zuk­lu­ğu Olan Ço­cuk­la­rın De­ğer­len­di­ril­me­si
Öğ­ren­me Güç­lü­ğü Olan­la­rın De­ğer­len­di­ril­me­si
Zi­hin­sel En­gel­li Olan­la­rın De­ğer­len­di­ril­me­si
Trav­ma­tik Beyin Ha­sa­rı Olan­la­rın De­ğer­len­di­ril­me­si
Ciddi Duy­gu­sal Bo­zuk­luk­la­rı Olan­la­rın De­ğer­len­di­ril­me­si
Üstün Ze­ka­lı Ço­cuk­la­rın De­ğer­len­di­ril­me­si
Plan­la­ma Prob­lem­le­ri Olan­la­rın Be­lir­len­me­si
Ba­şa­rı­nın Ön­ce­den Kes­ti­ril­me­si

Tüm bu kul­la­nım alan­la­rı­nın yanı sıra bi­liş­sel per­for­man­sı yük­sek ama bi­liş­sel işlem alan­la­rı ara­sın­da eş­gü­düm­süz­lük so­nu­cu ger­çek öğ­ren­me per­for­man­sı­nı or­ta­ya ko­ya­ma­yan öğ­ren­ci­le­rin ger­çek öğ­ren­me per­for­mans­la­rı­nı or­ta­ya ko­ya­bil­me­le­ri için mü­da­ha­le edil­me­si ge­re­ken bi­liş­sel işlem alan­la­rı hak­kın­da güçlü ve­ri­ler sun­mak­ta­dır.

CAS (Cog­ni­ti­ve As­sess­ment System) Bi­liş­sel De­ğer­len­dir­me Testi ya da diğer adı ile zekâ testi, 5-17 yaş ara­lı­ğın­da­ki bi­rey­le­re uy­gu­la­nan plan­la­ma, dik­kat öl­çü­mü eş­za­man­lı ve ardıl bi­liş­sel iş­lem­le­ri ya­pa­bil­me ye­te­nek­le­ri­ni ölçen bir test­tir. Zekâ test­le­ri özel­lik­le son elli yılda ge­liş­ti­ril­miş ve zekâ ile il­gi­li önem­li bil­gi­le­re ula­şıl­mış­tır. PASS te­o­ri­si­ne da­ya­lı olan test­te esas alan dü­şün­ce sis­te­mi­dir. Te­o­ri­ye göre in­san­la­rın bi­liş­sel fonk­si­yon­la­rı­nı dik­kat, plan­la­ma, eş­za­man­lı ve ardıl bi­liş­sel iş­lem­ler oluş­tur­mak­ta­dır. 5-17 yaş ara­lı­ğın­da uy­gu­la­nan test yak­la­şık ola­rak bir saat ile iki saat arası bir zaman al­mak­ta­dır.

CAS Testi Uy­gu­la­ma Alan­la­rı Ne­ler­dir?

– Zekâ Bö­lü­mü
– Aka­de­mik So­run­lar
– Duy­gu­sal ve Trav­ma­tik Ha­sar­lar
– Dik­kat So­run­la­rı ve Hi­pe­rak­ti­vi­te
– Hem kli­nik hem de nö­ro­lo­jik ola­rak de­ğer­len­dir­me yapan CAS testi ol­duk­ça geniş bir alan­da de­ğer­len­dir­me­le­ri ile gün­cel bir ölçüm tek­ni­ği­dir.

Okul ça­ğın­da­ki ço­cuk­la­rın zi­hin­sel ge­li­şim­le­ri­ni de­ğer­len­di­ren zekâ testi, ço­cuk­la­rın zi­hin­sel ge­ri­lik­le­ri­ni veya üstün ze­kâ­lı olma du­rum­la­rı­nı ölç­mek­te ve teste tabi tu­tu­lan bi­rey­le­rin zekâ ta­nı­mı­nı yap­mak­ta­dır. Aka­de­mik so­run­lar­da özel­lik­le öğ­ren­me güç­lü­ğün­de so­ru­nun al­tın­da yatan ne­den­ler­le il­gi­li güçlü ve­ri­ler elde edi­le­bil­mek­te­dir. Duy­gu­sal ve trav­ma­tik ha­sar­lar­da dürtü kont­ro­lü, prob­lem çöz­me­de sorun veya dik­kat ek­sik­li­ği sı­kın­tı­la­rı ya­şan­mak­ta, CAS testi ile elde edi­len ve­ri­ler sa­ye­sin­de so­ru­nun üs­te­sin­den gelme yol­la­rı araş­tı­rıl­mak­ta­dır.

Dik­kat ek­sik­li­ği ve hi­pe­rak­ti­vi­te ise ço­cu­ğun tüm ha­ya­tı­nı et­ki­le­yen ve yaşam ka­li­te­si­ni dü­şü­ren bir sı­kın­tı ola­rak bi­rey­le­ri olum­suz et­ki­le­mek­te­dir. CAS testi özel­lik­le bu tür so­run­lar ya­şa­yan ço­cuk­la­rın de­ğer­len­dir­me­si için uygun bir test­tir. Dik­kat öl­çü­mü ya­par­ken plan­la­ma ile eş za­man­lı de­ğer­len­dir­me ya­pa­rak güçlü ve­ri­ler sun­mak­ta­dır. 1-2 saat için­de ta­mam­la­nan test­le elde edi­len ve­ri­ler ço­cu­ğun ge­le­ce­ği­ni et­ki­le­ye­cek olan so­run­la­rın hal­le­dil­me­si için önem­li ipuç­la­rı ve­re­rek sü­re­ce kat­kı­da bu­lun­mak­ta­dır.

Bi­rey­le­rin zi­hin­sel per­for­mans­la­rı­nı be­lir­le­mek ama­cıy­la uy­gu­la­nan bi­rey­sel zeka tes­ti­dir. Test, sözel ve per­for­mans olmak üzere iki bö­lüm­den, her bölüm de bir yedek, 5 ana test olmak üzere altı alt test­ten oluş­mak­ta­dır. Her­han­gi bir alt tes­tin bo­zul­ma­sı du­ru­mun­da bo­zu­lan alt tes­tin bu­lun­du­ğu bö­lü­me ait yedek test uy­gu­la­nır. Test so­nu­cun­da bi­re­ye ait sözel, per­for­mans ve genel olmak üzere üç zeka bö­lü­mü elde edi­lir. Bazı alt test­le­ri sü­re­ye da­ya­lı­dır.

6–16 yaş gru­bu­na yö­ne­lik, bi­rey­sel bir test olup bir otu­rum­da bir ki­şi­ye uy­gu­la­nır.