Çocuğum Kreşe Başladı Ço­cuk­lar için öğ­ren­me­nin tek bir yolu var o da de­ne­yim der­sem çok da abart­mış olmam sa­nı­rım. De­ne­yim ise bu dö­nem­de oyun ile ka­za­nı­lan bir çıktı. Dün­ya­yı keş­fet­mek, an­lam­lan­dır­mak, olup bi­ten­ler ara­sın­da iliş­ki­ler kur­mak oyun ve onun ge­tir­di­ği de­ne­yim ile müm­kün olu­yor. Ayrılık Kaygısı Evet yeni he­ye­can­lar, yeni kay­gı­lar, yeni gu­rur­lar…. Eylül ayı yak­laş­tı, okul­lar açı­lı­yor her Eylül ayın­da ol­du­ğu gibi an­ne­ler­den bize gelen en çok soru ço­cu­ğu­mu okula nasıl ha­zır­la­ya­ca­ğım? Kendine İyi Bir Arkadaş Olmak Bir dü­şü­nün. Sev­di­ği­niz, iyi bir ar­ka­da­şı­nız sı­kın­tı için­dey­ken ya da acı çe­ker­ken ona nasıl yak­la­şır­sı­nız? Ona neler söy­le­mek is­ter­si­niz? Bu sı­ra­da ses to­nu­nuz nasıl olur? Be­de­ni­niz­le ona nasıl dav­ra­nır­sı­nız? Bu so­ru­la­ra bir­çok in­sa­nın “an­la­yış­la des­tek olu­rum, bu sü­re­ci at­lat­ma­sı için nasıl yar­dım ede­bi­le­ce­ği­mi­ze bak­ma­ya ça­lı­şı­rım” gibi ya­nıt­lar ver­di­ği­ni gö­rü­yo­ruz. Yeni Bir Hayat Bir za­man­lar am­bar­da ahşap bir ku­tu­da ya­şa­yan irili ufak­lı bir­çok çiçek to­hu­mu var­mış. To­hum­lar uzun za­man­dır bu­ra­day­mış. Ön­ce­den bir­lik­te gü­zel­ce ya­şar­ken, son­ra­sın­da yer kav­ga­sı baş­la­mış. Öncelik Her Zaman Çocuğundur Çok sev­di­ğim bir yazar olan Alice Mil­ler, şuna ben­zer bir hi­kâ­ye an­la­tı­yor: Bir adama araba çar­pı­yor. Ka­za­ya uğ­ra­yan adamı ale­la­ce­le has­ta­ne­ye ye­tiş­ti­ri­yor­lar. Dok­tor­lar hasta adamı iyi­leş­tir­me­ye ça­lı­şır­ken, ka­za­yı yapan şoför has­ta­ne­ye ge­li­yor ve dok­tor­la­ra, hem­şi­re­le­re, ka­za­da ken­di­si­nin suçu ol­ma­dı­ğı­nı an­lat­ma­ya ça­lı­şı­yor. İşbirliği Yapmak Oyun oy­na­mak, küçük ço­cu­ğu­nu­zun iş­bir­li­ği yap­ma­sı­nı ko­lay­laş­tı­ra­bi­lir. Ço­cuk­lar 15.aydan iti­ba­ren ba­ğım­sız ha­re­ket etme dö­ne­mi­ne gi­rer­ler ve bu da bir­kaç yıl sü­re­bi­lir. Bu dö­nem­de, en sev­dik­le­ri söz­cük, HAYIR dır. Çok Kötü Bir Şey Oldu! Şid­det içe­ren ya da trav­ma­tik bir olaya şahit olan­lar, “ikin­cil kur­ban­lar” ola­rak ad­lan­dı­rı­lır­lar. Şa­şır­tı­cı­dır ki araş­tır­ma­lar ikin­cil kur­ban ço­cuk­la­rın, ile­ri­ki yaş­la­rın­da, asıl kur­ban­lar­dan daha fazla şid­de­te eği­lim­li ol­duk­la­rı­nı gös­ter­mek­te­dir. Kısa Vadeli Hedef mi Uzun mu? Bir gün ar­ka­da­şım­la onun evin­de otu­ru­yo­ruz. Dı­şa­rı çık­ma­mız ge­rek­ti. Çı­kar­ken 4 ya­şın­da­ki oğlu, “Ben de ge­le­ce­ğim” dedi. Ar­ka­da­şım, “Ge­le­mez­sin, geç oldu” dedi. Çocuk ağ­la­ma­ya baş­la­dı. Bağlanma... Ya­pı­lan ça­lış­ma­lar so­nu­cu oluş­tu­ru­lan bağ­lan­ma ku­ra­mı il­ke­le­rin­den biri, temel bakım veren kişi ile ku­ru­lan bağ­lan­ma iliş­ki­si­nin yaşam boyu devam et­ti­ği ve bu bağ­lan­ma­nın ye­tiş­kin­lik dö­ne­min­de de önem­li bir yere sahip ol­du­ğu­dur. Zeki Ama Çalışmıyor… Ço­cuk­lar okula baş­la­dık­la­rı dö­nem­de sü­re­ce adap­te ol­ma­da ve be­lir­li bir sis­te­me uy­ma­da zor­la­na­bi­lir­ler. Ay­rı­ca her bi­re­yin öğ­ren­me sü­reç­le­ri fark­lı­lık gös­te­re­bi­lir, ço­cuk­la­rın­da bir birey ol­du­ğu­nu unut­ma­mak ge­re­kir. Ama okur­ken harf at­la­ma, harf ek­le­me- çı­kar­ma varsa, haf­ta­nın gün­le­ri­ni – sa­at­le­ri­ni öğ­ren­me­de zor­luk çe­ki­yor­sa, oku­du­ğu­nu an­la­ma­da-an­lat­mak­ta zor­luk çe­ki­yor­sa Ödev Yapmak İstemeyen Çocuk Çocuk öde­vi­ni yap­mı­yor. Ebe­veyn de çocuk öde­vi­ni yap­sın diye, ona ödül vaat edi­yor. Aile ödev yap­ma­ma­nın al­tın­da yatan asıl ih­ti­yaç­la il­gi­len­me­yip, ödevi yap­tır­may­la il­gi­len­di­ği için iliş­ki bo­zu­lu­yor. Ebe­veyn ilk önce an­la­ma­lı ve daha sonra des­tek çık­ma­lı. Oyun… Oyun, ço­cu­ğun işi ola­rak gö­rül­me­li­dir. Her yeni baş­la­tı­lan oyun, ço­cu­ğun et­ra­fı­nı keş­fet­me­si­ne ve ile­ri­de çok işine ya­ra­ya­cak olan bi­liş­sel ge­li­şi­mi­ne kat­kı­da bu­lu­nur. 12-15 ay ci­va­rın­da­ki ço­cuk­lar ha­ya­li oyun­lar oy­nar­lar. Tak­lit etme oyun­la­rı, önce bü­yük­le­ri bire bir tak­lit et­me­ye baş­lar. Oksijen Maskesini Önce Kendinize Takın! Erıtz ve Tamı Mil­ler iş or­ta­ğı ve benim ar­ka­daş­la­rım. Yakın za­man­da ilk ço­cuk­la­rı Talia Yuse’yle Çin’den dön­dü­ler. Evlat edin­me sü­re­ci; yol­cu­luk için sa­yı­sız sa­at­ler bo­yun­ca ha­zır­lan­ma ve Çin hü­kü­me­tiy­le yasal iş­le­ri hal­let­mek de­mek­ti ve ni­ha­ye­tin­de ev­le­ri­ne za­fer­le yani küçük kız­la­rıy­la bir­lik­te dön­dü­ler. Kaygı “Benim Katie’m küçük bir ge­ve­ze­dir, ama ne zaman ondan bir şey yap­ma­sı is­ten­se, bu ai­le­si için bile olsa, o kadar ger­gin his­se­der ki donup kalır. Biraz ra­hat­la­ma­sı için ona yar­dım ede­bil­mek is­ter­dim…” Kardeş Kıskançlığı Kıs­kanç­lık, bir ço­cu­ğun kar­de­şi­nin dün­ya­ya gel­me­si­nin hemen ar­dın­dan ya da son­ra­ki yıl­lar­da, küçük ço­cu­ğun bü­yü­ğün oyu­nu­na ka­rış­ma­sı ya da sizin il­gi­ni­zi çek­mek için bü­yük­le re­ka­bet et­me­si so­nu­cu do­ğa­bi­lir. Ço­cuk­la­rı­nı­zın her bi­ri­ne ayrı zaman ayı­rıp on­lar­la yön­len­di­ril­me­miş oyun­lar oy­na­ma­lı­sı­nız. Duygu Yönetimini Nasıl Kazandırabiliriz? Ço­cuk­la­ra duy­gu­la­rı­nı daha iyi yö­net­me be­ce­ri­si­ni ka­zan­dır­ma­nın ka­ba­ca iki yolu var­dır. İlk ola­rak ço­cuk­lar­la gü­ve­ne da­ya­lı sağ­lam bir duy­gu­sal bağ kur­ma­mız ge­re­ki­yor. İkin­ci ola­rak da on­la­ra iyi bir rol model olmak zo­run­da­yız. Bağlanma… Çocuk ile bağ­lan­dı­ğı kişi ara­sın­da ya­pış­kan gö­re­vi gören bağ­lan­ma iliş­ki­si ge­li­şi­min bir­çok alanı için kri­tik önem taşır. Bağ­lan­ma ön­ce­lik­le ko­şul­suz öz­say­gı­yı et­ki­ler. ‘On­la­ra bakan se­ve­cen ki­şi­ler ta­ra­fın­dan de­ğer­li bu­lun­ma­la­rı, se­vil­me­le­ri ve özel kabul edil­me­le­ri sa­ye­sin­de gü­ven­de ol­duk­la­rı­nı his­se­den bi­rey­ler, ken­di­le­ri­ni güçlü ve yet­kin, de­ğer­li, se­vi­le­bi­lir ve özel ki­şi­ler ola­rak al­gı­la­ma­yı öğ­re­nir­ler. Akran Zorbalığı Küçük yaş­lar­da daha çok fi­zik­sel sal­dı­rı­lar ve sözel ola­rak alay etme şek­lin­de ken­di­ni gös­te­rir­ken, or­ta­o­kul ve lise yıl­la­rın­da bu şid­det türü ken­di­ni sos­yal, psi­ko­lo­jik ve hatta fi­zik­sel şid­de­te bı­ra­ka­bi­lir. İlişki Başlatma ve Sürdürme Becerileri İliş­ki baş­lat­ma ve sür­dür­me be­ce­ri­le­ri, ki­şi­nin iliş­ki­de kul­la­na­bi­le­ce­ği en temel adım­la­rı içe­rir. Be­be­ğin an­ne­si ile ile­ti­şi­mi, göz te­ma­sıy­la baş­lar. Bebek yal­nız­ca anne ve baba ile ile­ti­şim­dey­ken ço­cu­ğun ise gi­de­rek daha büyük bir sos­yal çev­re­si oluş­ma­ya baş­lar. Gerektiğinde Hayır Diyebilme Ki­şi­nin her­han­gi, bir konu, durum ya da kişi hak­kın­da dü­şün­ce­le­ri­ni ifade et­me­si atıl­gan­lık be­ce­ri­si ola­rak ad­lan­dı­rı­lır. Hayır, demek atıl­gan dav­ra­nış­la­rın en önem­li­le­rin­den bir ta­ne­si­dir, ki­şi­nin kendi hak­kı­nı ko­ru­ma­sıy­la da ya­kın­dan iliş­ki­li olan bu dav­ra­nı­şın ge­liş­me­si için ço­cuk­luk yıl­la­rın­dan iti­ba­ren bu be­ce­ri­nin ka­zan­dı­rıl­ma­sı önem­li­dir. Farkındalık Nedir? ‘Far­kın­da­lık’ ba­sit­çe ifade etmek ge­re­kir­se, açık ve sevgi dolu bir tu­tum­la ya­şa­dı­ğı­mız anın için­de neler ol­du­ğu­nu bi­linç­li bir şe­kil­de an­la­ma ha­li­dir. Korkuyu Misafir Etmek? Korku; dış­la­nan, hor gö­rü­len ve top­lum ta­ra­fın­dan inkâr edi­len bir duy­gu­dur. Kork­tu­ğu­nu belli eden ki­şi­ye ‘zayıf’ mu­a­me­le­si ya­pı­lır.Bu durum, mev­cut so­ru­nu çöz­me­di­ği gibi pek çok zaman da bi­rey­le­rin duy­gu­la­rı­nı bas­tır­ma­sı­na ve ge­ri­lim­le­ri­nin ar­ta­rak devam et­me­si­ne neden olur. Hedefler, Hayaller, Kararlar, Zorluklar… 2 ya­şın­dan iti­ba­ren bir ço­cu­ğun zihni ve yü­re­ği, ya­pa­bil­me inan­cı ve yaşam be­ce­ri­le­ri ge­liş­ti­re­bil­me­si için ken­di­ne küçük he­def­ler koy­ma­sı­nı sağ­la­ya­rak gi­ri­şim­ci­li­ği­ni ha­re­ke­te ge­çi­rir. Bir şey ba­şar­dı­ğın­da anne ba­ba­sı­nın göz­le­rin­de­ki şef­kat­li ışıl­tı ile ço­cu­ğun zihni ve yü­re­ği de­ğer­li­lik ve ye­ter­li­lik his­le­ri ile dolar. EMDR Göz Ha­re­ket­le­ri ile Du­yar­sız­laş­tır­ma ve Ye­ni­den iş­le­me (EMDR), kaza, savaş stre­si, taciz, doğal afet­ler veya ço­cuk­luk dö­ne­min­de ya­şa­nan üzücü olay­lar gibi ra­hat­sız edici yaşam de­ne­yim­le­ri­nin neden ol­du­ğu duy­gu­sal so­run­la­rın yanı sıra, fobi, per­for­mans kay­gı­sı, panik bo­zuk­luk, beden al­gı­sı­nın bo­zuk­lu­ğu, ço­cuk­lar­da trav­ma be­lir­ti­le­ri, yas, kro­nik ağrı ve başka so­run­la­rın te­da­vi­sin­de kul­la­nı­lan bir te­ra­pi tek­ni­ği­dir. (Sha­pi­ro, 2016). Duygu Regülasyonu Ha­mi­le­li­ğin yirmi be­şin­ci haf­ta­sın­dan bi­rin­ci doğum gü­nü­ne kadar ço­cu­ğun beyni, özel­lik­le sağ yarım küre olmak üzere hızlı bir bü­yü­me ve ge­li­şim için­de­dir. Bu da duy­gu­la­nım­sal ifade, ken­di­ni ya­tış­tır­ma ve dü­zen­le­me be­ce­ri­siy­le il­gi­li­dir. Aynı za­man­da bebek temel bakım veren ile duy­gu­sal bir ile­ti­şim için­de­dir. Buradayım. Dinliyorum. Anlıyorum. Umurumdasın. Ço­cuk­la­ra yak­la­şım­la­rı­mı­zı kısa ve be­lir­gin ola­rak ifa­de­len­di­rir­sek “Bu­ra­da­yım. Din­li­yo­rum. An­lı­yo­rum. Umu­rum­da­sın.” Bu basit ifa­de­le­ri ebe­vey­nin ço­cu­ğuy­la ge­çir­di­ği zaman içe­ri­sin­de kul­lan­ma­sı önem­li­dir. Bu ifa­de­ler­de­ki amaç ço­cu­ğa ebe­vey­nin senin yap­tı­ğın her şeyi kabul edi­yor, ken­di­ni iyi his­set­tir­me zo­run­lu­lu­ğu his­set­ti­ğin­de veya ço­cu­ğun tüm so­run­la­rı­nı çözme yü­küm­lü­lü­ğü ol­du­ğu me­sa­jı­nı ver­mek de­ğil­dir. Çocuğun Önünden Çekilmek Ebe­veyn­ler ço­cuk­la­rı­na yar­dım et­me­yi, yol gös­ter­me­yi ve so­run­la­rı­nı çöz­me­yi ister. Ancak bu ço­cuk­la­rın ge­li­şi­min­de önem­li bir engel oluş­tu­rur. Nec­ro­tik bi­çim­de aşırı ko­ru­yu­cu ve yar­dım et­me­ye ça­lı­şan anne-ba­ba­lar, ço­ğun­luk­la ço­cuk­la­rı­na yarar ye­ri­ne zarar verir. CAS (Cognitive Asessment System) Bilişsel Değerlendirme Sistemi CAS (Cog­ni­ti­ve Asess­ment System) Bi­liş­sel De­ğer­len­dir­me sis­te­mi 5-17 yaş­la­rı ara­sın­da­ki bi­rey­le­rin Plan­la­ma, Dik­kat, Eş­za­man­lı ve Ardıl Bi­liş­sel iş­lem­le­ri­ni de­ğer­len­dir­mek için ge­liş­ti­ril­miş bir test­tir. Bu de­ğer­len­dir­me bi­re­yin neyi nasıl öğ­ren­di­ği ya da öğ­re­nir­ken hangi alan­lar­da zor­lan­dı­ğı... Beyin Esneyip, Büyüyebilir mi? Beyin hücre ve do­ku­lar­dan olu­şur. Yap­tı­ğın, dü­şün­dü­ğün,his­set­ti­ğin hatta gör­dü­ğü­nüz düş­le­ri bile beyin kont­rol eder. Be­yin­de bir­bi­rin­den de­ği­şik iş­le­ri ger­çek­leş­ti­ren bir çok bölüm var­dır. Bun­lar dü­şü­nüp ko­nuş­ma­yı sağ­la­yan, bey­nin en büyük bö­lü­mü­nü oluş­tu­ran Se­reb­rum Çocuklarda Sınır Ço­cu­ğu­nuz sizi bir türlü din­le­mi­yor­sa, koy­du­ğu­nuz ku­ral­la­ra uy­ma­da zor­luk ya­şı­yor­sa, sizi bir türlü duy­mu­yor­muş gibi ha­re­ket edi­yor­sa, siz ko­nu­şur­ken ar­ka­sı­nı dönüp gi­di­yor­sa, izin­siz eş­ya­la­rı ka­rış­tı­rı­yor­sa, oda­nı­zın ka­pı­sı­nı çal­ma­dan içeri gi­ri­yor­sa... Theraplay Nedir? The­rap­lay ço­cuk­la­ra ha­yat­la­rın­da­ki ye­tiş­kin­ler, diğer ço­cuk­lar ve kendi duy­gu­la­rı ile bağ­lan­tı kur­mak­ta zor­lan­dık­la­rın­da des­tek ver­mek ama­cıy­la kul­la­nı­lan, ge­çer­li­li­ği ve et­kin­li­ği ka­nıt­lan­mış bir oyun te­ra­pi­si yön­te­mi­dir. Ço­cuk­la­rın ha­yat­la­rın­da sı­kın­tı ya­ra­ta­bi­le­cek du­rum­lar ve ai­le­vi so­run­lar çe­şit­li­lik gös­ter­mek­te­dir. Özgül Öğrenme Güçlüğü Bey­ni­miz, sahip ol­du­ğu­muz en mü­kem­mel or­gan­lar­dan bi­ri­dir ve dün­ya­yı ta­nı­ma, al­gı­la­ma ve an­la­ma­da biz­le­re bir­çok üs­tün­lük sağ­lar. Diğer can­lı­lar­la kı­yas­la­ma ya­pı­la­ma­ya­cak kadar üstün bir öğ­ren­me ye­te­ne­ği olan bey­ni­miz sa­ye­sin­de, tü­rü­müz bilim ve sa­na­tı ya­rat­tı, ge­liş­tir­di ve ge­liş­ti­ri­yo­ruz. Kaygı mı korku mu? Ki­şi­nin iç veya dış dün­ya­sın­dan gelen bir uya­ran­la kar­şı­laş­tı­ğı anda be­den­sel, duy­gu­sal ve zi­hin­sel de­ği­şim­ler ya­şa­tan bir uya­rış­mış­lık ve stres ha­li­ne kaygı denir. Yani kı­sa­ca kaygı, ki­şi­nin korku ve­ri­ci ya da teh­dit edici bir uya­ran­la kar­şı­laş­tı­ğın­da be­den­sel ve ruh­sal tepki ver­me­si­dir. PASS Teorisi “PASS Te­o­ri­si” ile te­mel­len­di­ril­miş bu bi­liş­sel mü­da­ha­le prog­ra­mı uy­gu­la­ma­sı sı­ra­sın­da bir öğ­ren­ci sahip ol­du­ğu stra­te­jik yak­la­şım­lar sa­ye­sin­de yeri gel­di­ğin­de akıl­lı­ca çö­züm­ler üre­te­rek ya­şa­dı­ğı sos­yal si­tü­as­yon­la­ra uygun olan bi­liş­sel dav­ra­nı­şı se­çe­bil­mek­te ya da aka­de­mik içe­rik­li bir prob­le­me çözüm üre­te­bil­me be­ce­ri­si­ni ser­gi­le­ye­bil­mek­te­dir. Disleksi Dis­lek­si, en basit ta­nı­mıy­la, ze­ka­sın­da sorun ol­ma­yan bi­ri­nin ya­şa­dı­ğı okuma güç­lü­ğü. Dün­ya­ca ünlü mo­da­cı Tommy Hil­fi­ger da dis­lek­si ne­de­niy­le okul­da ba­şa­rı­sız olan­lar­dan. Kısaca Pedagojik Danışmanlık Be­bek­ler dün­ya­mı­za göz­le­ri­ni aç­tık­la­rın­da ken­di­le­ri­ne ve içe­ri­si­ne doğ­duk­la­rı ha­ya­ta dair bir­şey bil­me­ye­rek, ancak her­şe­yi öğ­re­ne­bi­le­cek po­tan­si­ye­le sahip ola­rak do­ğar­lar. Babalar … (Sebiha Çolak) Ba­ba­lar…Ba­ba­la­rın ev­lat­la­rı üze­rin­de­ki hak­la­rı hiç şüp­he­siz öde­ne­me­ye­cek kadar çok­tur… Eş­le­ri ben­zer­le­ri yok­tur…Ev­lat­la­rın her yaşta ona­yı­na ih­ti­yaç duy­du­ğu, ken­di­si ta­ra­fın­dan kabul gör­mek is­te­di­ği, ilk ve son­su­za dek kah­ram­la­rı­dır…